Wat is lipoedeem

Lipoedeem is een pijnlijke chronische aandoening waarbij vet zich abnormaal ophoopt, in de benen en soms de armen. 

Misvatting; lipoedeem veroorzaakt geen overgewicht

Lipoedeem veroorzaakt op zichzelf geen overgewicht, maar overgewicht kan de klachten van lipoedeem erger maken. Lipoedeem kan er wél aan bijdragen dat overgewicht ontstaat. Dit komt doordat mensen met lipoedeem vaak minder bewegen door pijn en vermoeidheid.

Ook kunnen schaamte of negatieve gevoelens over het lichaam leiden tot problemen met eten en bewegen, wat gewichtstoename kan veroorzaken.

Belangrijke verschillen tussen overgewicht en lipoedeem

• Kenmerk van lipoedeem is dat de vetophoping stopt bij de enkels of polsen
• Lipoedeemweefsel is vaak pijnlijk, gevoelig en krijgt gemakkelijk blauwe plekken, normaal vetweefsel is meestal niet pijnlijk
• Lipoedeemweefsel voelt knobbelig of bobbelig, een beetje als erwtjes onder de huid, terwijl normaal vet meestal glad en zacht aanvoelt
• Bij lipoedeem is er sprake van een specifieke vetverdeling die niet verdwijnt door gewichtsverlies
• Bij lipoedeem is er vaak een groot verschil van kledingmaten tussen het boven- en onderlichaam, waarbij de benen en/of armen omvangrijker zijn dan de romp, bijvoorbeeld 2 kledingmaten verschil. 

Hoe ziet lipoedeem eruit?

• Disproportionele vetverdeling in benen en soms armen
• Pijnlijke, vermoeide en zware benen en/of armen
• Snel blauwe plekken
• Toename klachten bij warmte en bewegen
• Minder resultaat qua kracht en conditie bij sporten
• Gewichtsverlies moeizaam, meestal beperkt voor de aangedane gebieden
• Vetmassa voelt en ziet er anders uit als bij overgewicht, bobbelig

Hierdoor kunnen psychische klachten ontstaan.

Hoe ontstaat lipoedeem?

De wetenschap met betrekking tot lipoedeem staat nog in de kinderschoenen. Hoewel lipoedeem zich vaak openbaart of toeneemt in de puberteit, rond zwangerschap en rond de menopauze, zijn er geen hormonale afwijkingen bekend. Er lijkt een erfeljike component te zijn. 

Wat gebeurt er bij lipoedeem in het lichaam?

Er is een verhoogde aangroei van vetweefsel. Dit kan leiden tot activatie van cytokines, die ontstekingen bevorderen.

Daarnaast wordt het vetweefsel geinfiltreerd door macrofagen. Een uiting van inflammatie (ontsteking), ze vallen het weefsel aan. Inflammatie versterkt vervolgens het ‘ziektegevoel’ en de pijn. 

De doorbloeding wordt verstoord en er kan een zuurstoftekort ontstaan (hypoxia), wat resulteert in:

• Activatie van ontstekingsprocessen
• Meer bindweefselvorming
• Verergering van pijn en drukgevoeligheid
• Slechtere afvoer via het lymfesysteem
• Mogelijk insulineresistentie

Waarom voeding belangrijk bij lipoedeem?

Voeding kan enorm helpen om inflammatie (ontsteking) in het lichaam te verminderen. Met de juiste voeding, wordt gewichtsbeheersing of indien gewenst, gewichtsverlies haalbaar. Én voeding kan de werking van het zenuwstelsel, immuunsysteem en het hormonale systeem verbeteren, wat invloed heeft op o.a. pijn & vermoeidheid.

Hierdoor kan het meer haalbaar worden om in beweging te blijven, wat vervolgens ook een positief effect heeft op lipoedeem. Voldoende beweging kan namelijk ook weer zorgen voor het remmen van inflammatie, gewichtsbeheersing en een positief effect op het zenuwstelsel, immuunsysteem en het hormonale systeem. Het versterkt elkaars werking.

Een vezelrijk voedingspatroon kan ontstekingen in het lichaam remmen

Vezels voeden het darmmicrobioom. Het darmmicrobioom is innig verbonden met het immuunsysteem. Vezelrijke diëten (bijv. vegetarisch, mediterraan, veganistisch/plantaardig) worden geassocieerd met:

• een gunstigere darmmicrobioom samenstelling
• meer verschillende bacteriën
• meer gezondheidsbevorderende bacteriën
• meer ontstekingsremmende korte-keten-vetzuren (SCFA's)

Een meer plantaardige voeding kan op gewicht blijven makkelijker maken

De belangrijkste reden hiervoor is dat er meer verzadiging is met minder calorieën. Onbewerkte plantaardige voeding bevat veel water en vezels, wat de maag fysiek goed opvult.  Vezels hebben ook een positief effect op o.a. de honger- en verzadigingshormonen.

Wat eten?

Eet zoveel mogelijk onbewerkte plantaardige voedingsmiddelen zoals groenten, volkoren granen, peulvruchten, fruit, noten en pitten. Elke stap is er één!

Bestrijd ontstekingen extra met krachtige antioxidanten in rood fruit, kruisbloemige groenten  (zoals broccoli), donkergroene bladgroenten en bonen.

Liever minder of niet eten bij lipoedeem

Vermijd bewerkte koolhydraten zoals koek, snoep en snacks.

Bewerkte voedingsmiddelen, suikerhoudende voedingsmiddelen en dranken.

Rood vlees (rund, varken, schaap) en bewerkt vlees, zoals hamburgers, worstjes, spek, ham, salami, gedroogd vlees & vleeswaren op brood.

Andere dierlijke producten zoals gevogelte, vis, eieren, kaas en zuivel.

Vermijd verzadigde vetten, zowel van dierlijke als plantaardige bronnen, zoveel mogelijk.

Ben je op zoek naar een persoonlijk voedingsadvies bij lipoedeem? Wil je je relatie met voeding verbeteren? Samen kijken we verder dan lijstjes en menu's, zodat je ook op moeilijke momenten op koers kan blijven. Neem contact met me op!